HellasCams - FTP

Τι είναι FTP ;

Το FTP είναι ένα από τα πρωτόκολλα που περιλαμβάνονται στο συνδυασμό πρωτοκόλλων TCP/IP, στον οποίο, ως γνωστόν, στηρίζεται το Internet. Χάρη στο FTP καθίσταται δυνατή η μεταφορά αρχείων από έναν υπολογιστή σε έναν άλλο, μέσω Internet. Με το FTP, λοιπόν, μπορούμε να μεταφέρουμε τον προσωπικό μας ιντερνετικό τόπο από τον υπολογιστή μας στο διακομιστή Web που μας εξυπηρετεί.

Το κόστος συστημάτων επιτήρησης ίσως φαίνεται σημαντικό, αλλά αν συγκριθεί με την ασφάλεια που επιφέρει (προστασία προσώπων και αγαθών), τότε είναι εύκολο να αντιληφθεί κάποιος την αξία του.

Η μεταφορά αρχείων με το πρωτόκολλο FTP είναι του τύπου πελάτης-διακομιστής. Πρέπει λοιπόν πάντα, για την υλοποίηση της μεταφοράς, να υπάρχει ένας διακομιστής FTP, με τον οποίο θα συνδέονται ως πελάτες οι άλλοι υπολογιστές. Ο διαχειριστής του διακομιστή καθορίζει ποιοι υπολογιστές έχουν δικαίωμα σύνδεσης, καθώς και τι μπορούν να κάνουν, αφού συνδεθούν. Μπορεί έτσι να καθορίσει ξεχωριστά για κάθε υπολογιστή το είδος της πρόσβασης (πλήρης, μόνο για ανάγνωση κ.λ.π.), ενώ το ίδιο μπορεί να κάνει και για κάθε φάκελο του διακομιστή. Μπορεί δηλαδή ο διαχειριστής του διακομιστή να κρύψει κάποιους φακέλους του συστήματός του, κάποιους άλλους να τους κάνει μόνο για ανάγνωση κ.λ.π. Κατά τη σύνδεση ενός πελάτη με το διακομιστή, ο διακομιστής ζητεί από αυτόν το όνομα χρήστη και τον κωδικό πρόσβασης, ενώ του δίνει τα δικαιώματα πρόσβασης που έχουν καθοριστεί για το συγκεκριμένο όνομα χρήστη. Στη συνέχεια, και με τη χρήση συγκεκριμένων εντολών FTP, ο πελάτης μπορεί να κατεβάσει ή να ανεβάσει αρχεία στο διακομιστή. Όλα τα μοντέρνα λειτουργικά συστήματα υποστηρίζουν εγγενώς τις εντολές FTP, αλλά ο περισσότερος κόσμος κάνει τη δουλειά του χρησιμοποιώντας τα ειδικά προγράμματα πελάτη FTP, τα οποία προσφέρουν γραφικό περιβάλλον, ευχρηστία, μεγάλες ευκολίες και αυτοματισμούς. Βέβαια, πάντοτε υπάρχουν και μερικοί που χρησιμοποιούν την κονσόλα του συστήματος για τη μεταφορά αρχείων μέσω FTP. Πάντως, αν θέλετε μπορείτε από τη γραμμή εντολών DOS του υπολογιστή σας, πληκτρολογώντας ftp να μπείτε στην (τύπου Unix) κονσόλα πελάτη FTP που διαθέτουν τα Windows, και να παίξετε με τις εντολές FTP.

Αρχικά στην οθόνη σας θα δείτε την προτροπή ftp>. Για να συνδεθείτε με κάποιο διακομιστή FTP, πρέπει να δώσετε την εντολή open και τη διεύθυνση του διακομιστή. Πληκτρολογήστε λοιπόν open ftp.ntua.gr για να συνδεθείτε με το διακομιστή του Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Μόλις συνδεθείτε, ο διακομιστής του ΕΜΠ θα σας ζητήσει όνομα χρήστη και κωδικό πρόσβασης. Ως όνομα χρήστη δώστε anonymous και ως κωδικό πρόσβασης δώστε τη διεύθυνση της ηλεκτρονικής σας αλληλογραφίας. Μόλις συνδεθείτε, ο διακομιστής θα σας καλωσορίσει και θα σας ενημερώσει για τους κανόνες χρήσης του. Στη συνέχεια, μπορείτε να δείτε τους φακέλους του, με τις εντολές ls και dir, να κινηθείτε στους καταλόγους με την εντολή cd (αλλαγή καταλόγου), να κατεβάσετε αρχεία με την εντολή mget (ή απλώς get, αν πρόκειται για ένα μόνο αρχείο), ακόμη και να ανεβάσετε ένα αρχείο με την εντολή put. Αν τα αρχεία που θέλετε να μεταφέρετε είναι δυαδικά (.exe, .zip κ.λ.π.), τότε πρέπει πριν από τη μεταφορά (ανέβασμα δηλαδή ή κατέβασμα) να δώσετε την εντολή binary. Διαφορετικά, κατά τη μεταφορά τους τα αρχεία θα θεωρηθούν αρχεία κειμένου DOS (ASCI) με 7bit για κάθε byte, αντί των 8 που είναι το κανονικό. Για να σταματήσετε την κονσόλα FTP, δώστε την εντολή quit, ενώ, αν χαθείτε ή μπερδευτείτε, πληκτρολογήστε help.

Επώνυμο και Ανώνυμο FTP.
Για να συνδεθείτε λοιπόν με ένα διακομιστή FTP, πρέπει να γνωρίζετε την πλήρη διεύθυνσή του στο Internet, ενώ κατά τη σύνδεση ο διακομιστής θα σας ζητήσει όνομα χρήστη και κωδικό πρόσβασης. Το όνομα χρήστη και ο κωδικός πρόσβασης που θα δώσετε πρέπει να είναι καταχωρισμένα στη βάση δεδομένων του διακομιστή, να είστε δηλαδή εξουσιοδοτημένος χρήστης των υπηρεσιών του εν λόγω διακομιστή. Εκτός όμως από τους εξουσιοδοτημένους χρήστες, οι περισσότεροι διακομιστές FTP μπορούν να δεχτούν και όλους τους άλλους, δίνοντάς τους βεβαίως πολύ λιγότερα δικαιώματα πρόσβασης στα αρχεία και στους φακέλους που διαθέτουν. Στην περίπτωση των διακομιστών FTP ελεύθερης πρόσβασης, για να ξεπεράσουμε το εμπόδιο της διαδικασίας πιστοποίησης του ονόματος χρήστη και του κωδικού πρόσβασης, χρησιμοποιούμε ως όνομα χρήστη το anonymous και ως κωδικό πρόσβασης δίνουμε τη διεύθυνση της ηλεκτρονικής μας αλληλογραφίας (αυτό δηλαδή που κάναμε και στο παραπάνω παράδειγμα της σύνδεσης με το διακομιστή FTP του ΕΜΠ). Η σύνδεση αυτού του είδους λέγεται anonymous FTP, και για να επιτευχθεί στους διακομιστές FTP που την υποστηρίζουν, έχει δημιουργηθεί ειδικός λογαριασμός, στον οποίο, όπως είπαμε, το όνομα χρήστη είναι anonymous, ενώ ο κωδικός πρόσβασης είναι οποιαδήποτε διεύθυνση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας (ακόμη και μη υπαρκτή). Ο κυριότερος προορισμός των διακομιστών FTP ελεύθερης πρόσβασης ή, αν προτιμάτε, ανώνυμης πρόσβασης είναι η διανομή αρχείων, τα οποία προσφέρονται δωρεάν, όπως, για παράδειγμα, κάποια προγράμματα ελεύθερης χρήσης ή τα αρχεία διόρθωσης και ανανέωσης διαφόρων πακέτων λογισμικού. Συνδεθείτε, π.χ., με το διακομιστή FTP της Microsoft, (ftp.microsoft. com) και θα καταλάβετε τι εννοούμε.

Στο παρελθόν, όλα γίνονταν σε περιβάλλον γραμμής εντολής αλλά ακόμα και σήμερα τα Windows διαθέτουν ακόμη το σχετικό πρόγραμμα.

Ο κανόνας στους ανώνυμους διακομιστές FTP, ο οποίος έχει βεβαίως και τις εξαιρέσεις του, θέλει το φάκελο που περιέχει τα ελεύθερα για κατέβασμα αρχεία να λέγεται pub, ενώ στους διακομιστές FTP που μας επιτρέπουν να ανεβάσουμε και τα δικά μας αρχεία, ο φάκελος λέγεται upload ή incoming. Υπάρχουν και κάποιοι άλλοι γραπτοί ή άγραφοι κανόνες στον κόσμο του FTP, όπως τα αρχεία κειμένου (.txt), τα οποία περιλαμβάνουν τα περιεχόμενα του διακομιστή ή του φακέλου στον οποίο βρίσκονται, καθώς και τα αρχεία κειμένου τα οποία περιέχουν τους κανόνες χρήσης του διακομιστή.

Τα Πλεονεκτήματα του FTP.
Η περιήγηση στον κόσμο του FTP μοιάζει λιγάκι με χρυσοθηρία. Υπάρχουν πραγματικοί θησαυροί κρυμμένοι μέσα στους αμέτρητους διακομιστές FTP του Διαδικτύου. Είτε πρόκειται για τους τελευταίους οδηγούς της κάρτας γραφικών του συστήματός σας είτε πρόκειται για κάποιο μουσικό άλμπουμ (σε MP3 φυσικά), οι διακομιστές FTP είναι σίγουρο ότι θα ικανοποιήσουν τις ανάγκες σας. Βέβαια, πολλά από αυτά τα αγαθά θα τα βρείτε και στις ιστοσελίδες του Παγκόσμιου Ιστού, αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα. Το FTP διαφέρει σε ποσότητα, ταχύτητα κατεβάσματος, δυνατότητες και πάνω από όλα, διαφέρει σε αίσθηση. Άλλο είναι να έχεις μπροστά σου μια ιστοσελίδα με κάποιους λιγοστούς δεσμούς (links) σε μερικά αρχεία και άλλο να έχεις μπροστά σου ένα χορταστικό τραπέζι, παραγεμισμένο με όποιο λογισμικό τραβά η όρεξή σου.

Γιατί αυτό είναι οι περισσότεροι διακομιστές FTP: τράπεζες λογισμικού, νόμιμου αλλά πολλές φορές και παράνομου. Ειδικά για τους θιασώτες του παράνομου λογισμικού, το FTP είναι ο παράδεισος. Βλέπετε, δεν είναι τόσο δημοφιλές όσο ο λεγόμενος Παγκόσμιος Ιστός (οι ιστοσελίδες δηλαδή), οπότε και η αστυνόμευσή του από τους απανταχού διώκτες της πειρατείας δεν είναι τόσο ισχυρή. Οι περισσότεροι διακομιστές πειρατικού λογισμικού και παράνομων τραγουδιών MP3 είναι διακομιστές FTP. Ειδικά όσον αφορά στα τελευταία (τα τραγούδια MP3 δηλαδή), οι διακομιστές FTP είναι το αγαπημένο μέσο των πειρατών, ακριβώς για τα προτερήματά τους που είναι πολλά, όπως είπαμε. Το FTP είναι το κατεξοχήν πρωτόκολλο μεταφοράς αρχείων, είναι δημιουργημένο γι' αυτόν το σκοπό και παρ' όλες τις προσθήκες που κατά καιρούς έχει δεχτεί ο σταρ του Internet, το HTTP (το πρωτόκολλο μεταφοράς ιστοσελίδων), δεν μπορεί σε τίποτα να υποκαταστήσει τον πραγματικό μεταφορέα των αρχείων. Μέσα από έναν πελάτη FTP βλέπουμε τους φακέλους του διακομιστή FTP σαν να ήταν κοινόχρηστοι φάκελοι του τοπικού μας δικτύου. Μπορούμε λοιπόν να δούμε τα περιεχόμενά τους, να αντιγράψουμε στο σκληρό μας τα αρχεία που μας ενδιαφέρουν κ.λ.π.

Μια σημαντική δυνατότητα, την οποία δυστυχώς δεν υποστηρίζουν όλοι οι διακομιστές FTP, είναι ότι σε περίπτωση διακοπής της σύνδεσής μας με το Internet (αν, π.χ., πέσει η γραμμή), μπορούμε να ανακτήσουμε το αρχείο που μεταφέραμε και να συνεχίσουμε τη μεταφορά του από το σημείο όπου ήταν τη στιγμή της διακοπής. Αυτή η δυνατότητα είναι πραγματικά σωτήρια, ειδικά κατά τη μεταφορά αρχείων μεγάλου μεγέθους. Σκεφτείτε να κατεβάζετε ένα αρχείο 100MB, να έχετε κατεβάσει τα 99MB και να πέσει η γραμμή του τηλεφώνου! Αν όμως είστε τυχεροί και ο διακομιστής FTP, από τον οποίο κατεβάζετε το αρχείο, υποστηρίζει ανάκτηση (το ίδιο φυσικά πρέπει να ισχύει και για το πρόγραμμα πελάτη που χρησιμοποιείτε), τότε, με το που καταφέρνετε να ξανασυνδεθείτε με το διακομιστή FTP, το κατέβασμά σας συνεχίζεται από το σημείο που διακόπηκε, από τα 99MB δηλαδή. Ένα άλλο πλεονέκτημα της μεταφοράς αρχείων με FTP είναι η δυνατότητα της μαζικής μεταφοράς. Μαρκάρουμε τα αρχεία που θέλουμε να ανεβάσουμε ή να κατεβάσουμε και το πρόγραμμα πελάτη αναλαμβάνει τη μεταφορά τους είτε σειραϊκά (το ένα μετά το άλλο) είτε ακόμη και ταυτόχρονα. Δοκιμάστε να κάνετε το ίδιο χρησιμοποιώντας HTTP για τη μεταφορά πολλών αρχείων: είτε θα σας πάρει έναν αιώνα η μεταφορά είτε το μόνο που θα καταφέρετε θα είναι να κολλήσετε το μηχάνημά σας. Είπαμε, το HTTP είναι άριστο για τις ιστοσελίδες, αλλά για τη μεταφορά αρχείων ο μάστορας είναι το FTP.

Τα Εργαλεία του FTP.
Όπως αναφέρθηκε, υπάρχουν οι διακομιστές και οι πελάτες FTP. Μπορείτε κάποιος να στήσει το δικό του διακομιστή FTP και έτσι κάθε φορά που συνδέεται με το Internet να μπορούν οι χρήστες να κατεβάζουν ή να ανεβάζουν αρχεία από και προς τον υπολογιστή του. Βέβαια, πρέπει κάθε φορά να τους λέει την ιντερνετική διεύθυνσή του, διότι στους απλούς λογαριασμούς dialup η ιντερνετική του διεύθυνση αλλάζει κάθε φορά που συνδέεται με το Internet. Μπορεί όμως να τη δεί τρέχοντας το προγραμματάκι winipcfg (start -> run -> winipcfg). Από εκεί και πέρα, ή θα έχει δημιουργήσει «ανώνυμο» λογαριασμό, ο οποίος, όπως είπαμε, επιτρέπει ελεύθερη πρόσβαση σε όλους, ή θα δημιουργήσει κανονικούς λογαριασμούς με όνομα χρήστη και κωδικό πρόσβασης, επιτρέποντας έτσι την πρόσβαση μόνο σε αυτούς που αυτός θέλει. Υπάρχουν πάρα πολλά προγράμματα που δίνουν στον υπολογιστή τη δυνατότητα να είναι διακομιστής FTP.

Μερικά από αυτά τα προγράμματα είναι shareware, τα οποία μπορούν να βρεθούν στους ιντερνετικούς τόπους διανομής λογισμικού δοκιμαστικής χρήσης, όπως είναι ο Tucows. Στους ίδιους τόπους θα βρεί κάποιος και έναν πραγματικά τεράστιο αριθμό προγραμμάτων πελάτη FTP, τα οποία θα του επιτρέψουν να ξεκινήσει το σαφάρι λογισμικού (και όχι μόνο) στους διακομιστές FTP του Διαδικτύου. Τα πιο γνωστά και διαδεδομένα προγράμματα πελάτη FTP είναι το CuteFTP (http://www.cute ftp.com), το WS-FTP (http://www.ipswitch. com/products/WS_FTP), καθώς και το περιβόητο GetRight http://www.getright.com
Αλλά και τα προγράμματα περιήγησης στο Internet εδώ και καιρό διαθέτουν τις στοιχειώδεις δυνατότητες πελάτη FTP. Απλώς δίνει κάποιος τη διεύθυνση του διακομιστή FTP στην μπάρα διευθύνσεων του αγαπημένου του προγράμματος περιήγησης στο Internet και αυτό θα φροντίσει τα υπόλοιπα.

FTP, Για το Ανέβασμα Αρχείων.
Όπως είπαμε, με FTP μπορούμε να κατεβάσουμε αρχεία στον υπολογιστή μας, που τα βρίσκουμε στους πολυάριθμους διακομιστές FTP ανά την υφήλιο. Μπορούμε όμως και να ανεβάσουμε τα δικά μας αρχεία στους διακομιστές αυτούς. Είτε απλώς για να μπορέσουν να τα πάρουν από εκεί οι χρήστες, είτε επειδή, για να μας επιτρέψει ο διαχειριστής του διακομιστή FTP να κατεβάσουμε στον υπολογιστή μας κάποια αρχεία του, πρέπει εμείς να ανεβάσουμε κάποια δικά μας για αντάλλαγμα, είτε για να δημοσιεύσουμε τον προσωπικό μας ιντερνετικό τόπο. Όταν κάποιος κατασκευάζει ιστοσελίδες, τις δημιουργεί στον υπολογιστή του πρώτα. Για να είναι όμως προσιτές σε όλους και όλες τις ώρες (και όχι μόνο τις ώρες που ο υπολογιστής του είναι συνδεδεμένος με το Internet), πρέπει οι ιστοσελίδες μας να μεταφερθούν σε κάποιο διακομιστή ιστοσελίδων (Web Server). Η πλέον δημοφιλής μέθοδος μεταφοράς των ιστοσελίδων από τον υπολογιστή στον οποίο κατασκευάστηκαν, στον υπολογιστή που τελικά θα τις φιλοξενεί (Web Server) είναι με FTP. Αυτός είναι πραγματικά ο πιο απλός και καθαρός τρόπος. Είναι σαν να μεταφέρουμε αρχεία από το σκληρό μας δίσκο σε κάποιον κοινόχρηστο σκληρό του τοπικού μας δικτύου, ασχέτως αν στην πραγματικότητα ο διακομιστής Web στον οποίο στέλνουμε τις ιστοσελίδες μας μπορεί να βρίσκεται στην άλλη άκρη του κόσμου.

Δεν είναι τόσο απλό όσο η περιήγηση στον Παγκόσμιο Ιστό, αλλά προσφέρει κάποια πράγματα που δεν μπορεί να δώσει η απλή περιήγηση στο Internet, οι δε κανόνες που το διέπουν δεν είναι τόσο δύσκολοι.